Uprawa roślin strączkowych

Jeśli jeszcze nie masz w swoim ogrodzie warzyw strączkowych, koniecznie musisz nadrobić zaległości. Strączki to jedne z najbardziej wartościowych składników diety, które obfitują w białko, minerały i witaminy. Rośliny te mają nie tylko pozytywny wpływ na zdrowie ludzi, lecz także oddziałują korzystnie na stan gleby – wzbogacają ją w azot.

Wybór odpowiedniego miejsca i gleby

Strączki to bardzo szeroka kategoria roślin, które mają odmienne wymagania. Niektóre z nich potrzebują do udanego rozwoju gleb dobrych lub bardzo dobrych, ale inne świetnie radzą sobie na słabszym podłożu. Przed posadzeniem wybranych roślin, postaraj się jednak zapewnić im glebę piaszczysto-gliniastą, ponieważ gwarantuje ona bardzo dobry drenaż, a jednocześnie optymalne zatrzymanie wody. Co ciekawe, np. bób preferuje glebę ciężką. Dlatego ważne jest wcześniejsze zapoznanie się z preferencjami konkretnych gatunków. Rośliny strączkowe preferują pH gleby w zakresie 6,0–7,5 (lekko kwaśne, obojętne). Najszybciej rozwijają się na stanowiskach nasłonecznionych, ciepłych, ale zarazem nie wystawionych na palące słońce i porywisty wiatr.

Wybór odpowiednich odmian

Zastanawiasz się, jakie rośliny strączkowe posadzić w ogrodzie? Dużą popularnością cieszy się soczysta, delikatna i jednocześnie krucha fasolka szparagowa, która tworzy, w zależności od odmiany, strąki w kolorze zielonym, żółtym lub fioletowym. Roślina ta jest bardzo łatwa w uprawie. Niektóre jej odmiany dorastają nawet do 2 m i potrzebują wsparcia w postaci tyczek.

Bób

Bób zawiera więcej białka i wartości odżywczych od fasolki szparagowej. Ma także zupełnie inny smak i wygląd. Co więcej, w przypadku tej rośliny je się wyłącznie ziarna, nie całe strąki. Bób wydaje masywne ziarna o bardzo interesującym, kremowym, lekko słodkim smaku. Jego uprawa również nie sprawia większego problemu. Pamiętaj jednak, by zapewnić mu glebę bogatą w próchnicę i kompost.

Groch

Groch uprawia się podobnie jak bób. Roślina występuje w licznych odmianach. Wyróżnia się, m.in. gruch łuskowy o twardych strąkach, miękkiej wyściółce i okrągłych nasionach i cukrowy, który jest wypełniony zielonymi, miękkimi i mięsistymi nasionami. Groch łuskowy nadaje się do gotowania, mrożenia i konserwowania, natomiast cukrowy je się na surowo, smaży lub gotuje. Pamiętaj, że wiele odmian grochu jest podatnych na choroby i szkodniki.

Ciecierzyca, soja, fasolnik chiński

Oprócz klasycznych roślin strączkowych, coraz częściej ogrodnicy chwytają się bardziej egzotycznych odmian, do których należą: ciecierzyca, soja i fasolnik chiński. Ten ostatni przypomina fasolkę szparagową. Niezbyt dobrze radzi sobie w naszym klimacie, dlatego najlepiej uprawiać go pod osłonami (np. w tunelu foliowym). Soja potrzebuje dużo słońca oraz żyznej i wilgotnej gleby. Jest bogatym źródłem białka i stanowi podstawę diety wegańskiej i wegetariańskiej. Podobne wymagania ma ciecierzyca, którą można jeść na surowo, gotować lub konserwować. To znakomity dodatek do zup, past, dań obiadowych i ciast. Można z niej przygotować również mąkę. 

Siew i sadzenie

Rośliny strączkowe najlepiej wysiać po drugiej połowie maja, po tzw. zimnej Zośce. Zdecydowana większość strączków preferuje ciepło. Wysiewa się je prosto do gruntu, dlatego koniecznie należy unikać przymrozków. Nasiona strączków umieszcza się bezpośrednio w odpowiednio przygotowanym gruncie – spulchnionym kultywatorem. Nasiona należy sadzić na głębokości 2–3 cm. Odległość pomiędzy nimi powinna wynieść 10–15 cm. Tak przygotowane rzędy przysyp ziemią i dokładnie podlej. Nasiona wykiełkują prawdopodobnie po 10–14 dniach.  

Pielęgnacja

Zdecydowana większość roślin motylkowatych ma palowy system korzeniowy, który głęboko penetruje ziemię, dzięki czemu gatunki te z powodzeniem mogą przetrwać nawet dłuższy okres suszy. Nie warto jednak narażać ich na długotrwałą suszę. Zadbaj o regularne podlewanie, dzięki któremu rośliny będą rozwijać się szybciej. Nawadnianie warto przeprowadzać od momentu siewu do zbiorów.  Rośliny strączkowe wymagają ponadto regularnego nawożenia. Mają one bowiem duże wymagania pokarmowe. Musisz dostarczyć im zbilansowanych, wieloskładnikowych nawozów. Nie muszą być to jednak produkty bogate w azot, ponieważ dzięki symbiozie z bakteriami asymilującymi wolny azot atmosferyczny mogą same zapewnić sobie jego odpowiednie zapasy. Skup się głównie na nawozach kompleksowych o szerszym stosunku fosforu do potasu. Roślinom strączkowym zagrażają, m.in. zmieniki, strąkowce, wciornastki, a także inne liczne choroby i szkodniki. Jeśli chcesz zadbać o swoje uprawy roślin, postaw na naturalne wyciągi ziołowe lub specjalne preparaty, które odstraszają potencjalne choroby i intruzów. Pamiętaj również o regularnym odchwaszczaniu roślin, by nie musiały konkurować o wodę i składniki mineralne z chwastami.

Właściwości odżywcze roślin strączkowych

Rośliny strączkowe to prawdziwe bomby odżywcze, które warto włączyć do codziennej diety. Są źródłem nie tylko białka, ale także witamin i minerałów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Wartość odżywcza strączków w diecie

Strączki zawierają pełnowartościowe białko roślinne, błonnik oraz witaminy z grupy B. To sprawia, że są cenione szczególnie w diecie wegetariańskiej i wegańskiej.

Wspomaganie zdrowia dzięki strączkom

Regularne spożywanie fasoli, ciecierzycy czy grochu wspiera układ sercowo-naczyniowy i reguluje poziom cukru we krwi. Rośliny te są sycące i wspomagają pracę jelit.

Najcenniejsze właściwości strączków:

• zawartość błonnika poprawiająca trawienie

• niski indeks glikemiczny wspierający kontrolę cukru

• obecność żelaza, magnezu i potasu

• białko roślinne jako alternatywa dla mięsa

• brak cholesterolu i mała zawartość tłuszczu

Spożywanie roślin strączkowych może znacząco poprawić jakość codziennej diety i pomóc w profilaktyce wielu chorób cywilizacyjnych.

Zalety uprawy strączków w ogrodzie przydomowym

Uprawa roślin strączkowych w ogrodzie to nie tylko korzyść dla zdrowia, ale i dla gleby. Strączki poprawiają jej strukturę i wzbogacają ją w azot.

Naturalne nawożenie dzięki symbiozie

Rośliny strączkowe wchodzą w symbiozę z bakteriami brodawkowymi, które wiążą azot z powietrza. Dzięki temu wzbogacają glebę bez potrzeby stosowania nawozów azotowych.

Strączki jako przedplon i poplon

Dzięki swoim właściwościom, strączki można siać przed wymagającymi roślinami lub jako poplon. Pozostawiają po sobie dobrze użyźnioną, luźną glebę.

Dlaczego warto sadzić strączki w ogrodzie:

• naturalne nawożenie gleby

• poprawa struktury i żyzności podłoża

• odporność na suszę i choroby

• niewielkie wymagania pielęgnacyjne

• możliwość zbioru wartościowej żywności

Strączki to jedne z najbardziej ekologicznych roślin ogrodowych – poprawiają jakość gleby i jednocześnie dostarczają pożywienia.

Współrzędna uprawa roślin strączkowych z innymi gatunkami

Rośliny strączkowe doskonale sprawdzają się w uprawach współrzędnych. Ich obecność poprawia wzrost sąsiadujących warzyw i odstrasza niektóre szkodniki.

Dobre sąsiedztwo w ogrodzie

Uprawa strączków obok innych roślin może wpłynąć pozytywnie na ich zdrowie i plonowanie. Wiele warzyw korzysta z azotu wiązanego przez rośliny motylkowe.

Z czym sadzić, a czego unikać

Strączki świetnie współpracują z marchewką, kukurydzą czy ogórkami. Lepiej unikać ich sąsiedztwa z czosnkiem, cebulą i porami.

Dobre połączenia w uprawie współrzędnej:

• strączki i marchew – wspierają wzrost nawzajem

• strączki i dynia – ograniczają rozwój chwastów

• strączki i kukurydza – poprawa struktury gleby

• strączki i pomidory – ochrona przed chorobami grzybowymi

• strączki i ogórki – poprawa plonów i smaku

Odpowiednie sąsiedztwo w ogrodzie to prosty sposób na lepsze plony i zdrowsze rośliny bez użycia chemii.

Zbiór i przechowywanie

Poszczególne odmiany roślin strączkowych zbiera się w zróżnicowanym czasie. Niektóre z nich są gotowe do zbioru na przełomie czerwca i lipca, a inne w sierpniu. W przypadku fasoli musisz zdążyć przed momentem, gdy strączki staną się brązowe i suche. Natomiast przy fasoli szparagowej jest to czas, zanim zaczną pęcznieć. Strąki roślin można zebrać jednorazowo lub etapami – kiedy zauważysz, że dane strąki osiągnęły pełną dojrzałość. Jak przechowywać rośliny strączkowe po zbiorach? To zależy. Fasolkę szparagową najlepiej zamrozić. Natomiast groch można wysuszyć i przechowywać w chłodnym i suchym miejscu. Ziarna można również zamknąć w słoikach w specjalnej zalewie lub od razu wykorzystać do zrobienia przetworów.