Czy wiesz, że Polacy generują rocznie ok. 350 kg odpadów na osobę? Jak się okazuje, 70% to bioodpady, które można przetworzyć samemu w przydomowym ogródku i zamienić w naturalny nawóz idealny do zasilenia roślin ogrodowych i domowych. Dowiedz się, jak założyć kompostownik i być bardziej eko!
Jakie są rodzaje kompostowników?
Popularność kompostowników stale rośnie. Na takie rozwiązanie decydują się już nie tylko mieszkańcy domów jednorodzinnych, ale również osoby zamieszkujące mieszkania w blokach. Dowiedz się, jakie są rodzaje kompostowników i wybierz najlepsze rozwiązanie dla siebie.
Kompostowniki otwarte
Myśląc o kompostownikach, najczęściej oczami wyobraźni widzimy właśnie kompostowniki otwarte, które jeszcze do niedawna cieszyły się największą popularnością. Takie modele złożone są zwykle z drewnianych palet, które umożliwiają swobodny przepływ powietrza, co wpływa na przyspieszenie procesu kompostowania tlenowego. Kompostowniki otwarte są łatwe do wykonania i tanie. Wymagają jednak stałego doglądania, m.in. pilnowania, by nadmiernie nie wypełniały się wilgocią. Kompostowniki otwarte wykorzystuje się najczęściej w przydomowych ogrodach. Nadają się bardzo dobrze do przetwarzania dużych ilości odpadów organicznych, w tym gałęzi, liści i skoszonej trawy. Sprawdzają się znakomicie w większych gospodarstwach domowych.
Kompostowniki zamknięte
Kompostowniki zamknięte zazwyczaj wykonane są z tworzyw sztucznych. Umożliwiają łatwiejszą kontrolę warunków kompostowania. Zamknięta konstrukcja chroni odpady przed warunkami atmosferycznymi oraz niepożądanym działaniem szkodników. W takich pojemnikach kompostowanie zachodzi efektywniej, ponieważ utrzymanie odpowiedniej temperatury i wilgotności jest znacznie prostsze. Dodatkowo montowane są w nich często systemy wentylacyjne wspierające prawidłowy rozkład materiału organicznego. Wadą kompostowników zamkniętych jest z pewnością wysoka cena i konieczność regularnego mieszania kompostu dla zapewnienia cyrkulacji powietrza koniecznej do równomiernego rozkładania się odpadów. Kompostowniki zamknięte są dobre dla mniejszych ogrodów. Są dyskretne i estetyczne. Niewielkie modele świetnie sprawdzają się ponadto w domach.
Kompostowniki obrotowe
Kompostowniki obrotowe przypominają pod wieloma względami modele zamknięte, ale umożliwiają dodatkowo łatwe mieszanie kompostu. Regularne obracanie kompostownika przyczynia się do efektywniejszego i szybszego rozkładu odpadów. Choć te nowoczesne modele mają praktycznie same zalety, nie są pozbawione wad: wysoka cena i niewielka pojemność to główne z nich. Kompostowniki obrotowe sprawdzają się najlepiej w małych ogrodach, a także na balkonach. Pożądane są zwłaszcza przez osoby, które używają dużo płynnego nawozu spod kompostu, a z kompostowników zamkniętych można go bardzo łatwo pozyskać.
Jak przyspieszyć proces kompostowania?
Aby kompost był gotowy szybciej, warto zadbać o odpowiednie warunki i skład kompostowanej masy. Przyspieszenie procesu może znacznie skrócić czas oczekiwania na wartościowy nawóz.
Regularne mieszanie materiału
Napowietrzanie kompostu poprzez częste mieszanie to jedna z najskuteczniejszych metod na przyspieszenie procesu rozkładu. Umożliwia lepszy dostęp tlenu do mikroorganizmów, które odpowiadają za kompostowanie.
Odpowiednia proporcja składników
Zachowanie właściwego stosunku „zielonych” (azotowych) do „brązowych” (węglowych) materiałów jest kluczowe. Optymalna proporcja to około 2:1, co zapewnia równowagę biologiczną.
Naturalne aktywatory kompostu
Do kompostu można dodać składniki przyspieszające fermentację, np. pokrzywę, mniszka lekarskiego czy gotowe preparaty mikrobiologiczne. Działają jak starter dla bakterii rozkładających materię organiczną.
Jakie błędy unikać przy kompostowaniu?
Nieprawidłowo prowadzony kompostownik może stać się źródłem przykrych zapachów i siedliskiem szkodników. Warto znać typowe błędy, by skutecznie ich unikać.
Zbyt duża wilgotność w kompostowniku
Gnijące resztki to znak, że kompost jest zbyt mokry. Może to prowadzić do beztlenowego rozkładu, który powoduje nieprzyjemny zapach i spowalnia proces kompostowania.
Brak różnorodności odpadów
Monotonne wypełnienie kompostownika (np. sama trawa) nie sprzyja tworzeniu żyznego kompostu. Różnorodność materiałów zapewnia optymalne warunki rozkładu.
Najczęstsze błędy początkujących
Wielu początkujących ogrodników popełnia kilka typowych błędów. Oto lista rzeczy, których warto unikać:
-
wrzucanie mięsa, nabiału, tłuszczów i produktów gotowanych,
-
brak przewracania kompostu,
-
zbyt mała ilość materiałów „brązowych”,
-
wybór zbyt zacienionego i mokrego miejsca.
Zalety posiadania kompostownika w ogrodzie
Kompostownik to nie tylko ekologiczne rozwiązanie – to także realne korzyści dla ogrodu i domowego budżetu. Sprawdź, dlaczego warto go mieć.
Oszczędność pieniędzy
Tworząc własny kompost, oszczędzasz na zakupie nawozów. Naturalny humus możesz wykorzystywać wielokrotnie, wspierając kondycję gleby i roślin.
Ekologiczne gospodarowanie odpadami
Dzięki kompostownikowi ograniczasz ilość bioodpadów trafiających do kosza. Wspierasz recykling organiczny i zmniejszasz emisję metanu na wysypiskach.
Korzyści długofalowe
Kompostownik to inwestycja w zdrowy i produktywny ogród:
-
poprawa struktury gleby,
-
wsparcie mikrobiologii w podłożu,
-
mniejsze zużycie nawozów sztucznych,
-
realne zmniejszenie ilości śmieci w gospodarstwie domowym.
Krok po kroku: Jak założyć kompostownik w ogrodzie?
Zakładanie kompostownika zacznij od wybrania odpowiedniego miejsca. Najlepiej ulokować go blisko upraw lub na skraju działki, z dala od domu, aby uniknąć potencjalnych nieprzyjemnych zapachów. Kompostownik powinien mieć dostęp do słońca, ale jednocześnie należy go uchronić przed nadmierną wilgocią, która prowadzi do gnicia.
Wybór materiałów na kompostownik
Do wykonania kompostownika możesz wykorzystać drewno lub metal. Drewno jest łatwe w obróbce i stosunkowo tanie, ale metal jest za to trwalszy i odporny na rozkład. Jeśli nie chcesz budować kompostownika samodzielnie, zdecyduj się na gotową opcję z tworzyw sztucznych. Montaż takiego produktu jest banalnie prosty.
Składniki kompostu
Co umieścić w kompoście? Do kompostownika można wrzucać większość odpadów organicznych produkowanych w domu, np. resztki warzyw, owoców, fusy z kawy, skorupki jajek oraz odpady ogrodowe: liście, trawę, chwasty, gałęzie. Do kompostowania nie nadają się natomiast resztki mięs, nabiał czy tłuszcz. Takie produkty tworzą bardzo nieprzyjemny zapach i mogą prowadzić do powstawania zbitych warstw niezdolnych do przekompostowania.
Zakładanie kompostownika
Zakładanie kompostownika zacznij od przygotowania podłoża. Pod kompostownikiem warto wykopać niewielki dół, aby ustawić stabilną konstrukcję. Pod gotowymi modelami wystarczy wyrównać teren. Kompostowanie to sztuka układania warstw odpadów organicznych. Najniższą, tzw. warstwę drenażową wykonaj z grubych gałęzi czy twardej słomy. Następnie przeplataj taką kompozycję warstwami materiałów brązowych i zielonych: suchymi gałęziami, liściami, świeżą trawą czy obierkami kuchennymi.
Jak dbać o kompostownik?
W kompostowaniu kluczowe jest regularne przewracanie odpadów co kilka tygodni. Czynność ta służy napowietrzaniu kompostu, co prowadzi do szybszego rozkładu.
Kontrola wilgotności i temperatury
Odpowiednią wilgotność kompostu można porównać do wilgotnej gąbki. Odpady nie mogą być zbyt suche, wtedy należy je nawodnić. Natomiast zbyt mokry kompost można wysuszyć, dodając suchą materię, np. liście. Temperatura kompostu jest kluczowa dla poprawnego rozkładu. Przyjmuje się, że najlepsza jest temperatura na poziomie 60°C. Jeśli w kompostowniku będzie zimnej, wówczas aktywność mikroorganizmów zostanie zatrzymana, a odpady zaczną co najwyżej gnić.
Jak i kiedy używać gotowego kompostu?
Dojrzały kompost jest kruchy i ciemny, ma do tego ziemisty zapach. W gotowym kompoście nie powinny znajdować się nierozłożone resztki organiczne. Proces kompostowania trwa zazwyczaj od 3 do 6 miesięcy. Wszystko zależy tak naprawdę od warunków atmosferycznych i regularności przewracania odpadów.
Zastosowanie kompostu w ogrodzie
Kompost rewelacyjnie sprawdza się do nawożenia roślin. Dostarcza im niezbędne składniki, które wspierają wzrost, kwitnienie i owocowanie. Nawóz z kompostu poprawia również strukturę gleby: zwiększa jej zdolność do zatrzymywania wody oraz sprzyja rozwojowi pożytecznych mikroorganizmów. Co więcej, kompost sprawdza się znakomicie również jako ściółka, która chroni glebę przed utratą wilgoci i erozją.
